दररोज पाच कप कॉफी पिण्याचे आरोग्यदायी फायदे एका मोठ्या अभ्यासातून सिद्ध झाले आहेत, ज्यामध्ये दीर्घकालीन आजारांचा धोका कमी होण्याचा समावेश आहे.

डॅलस, अमेरिका, / रँकवायर.एआय / – अमेरिकन हार्ट असोसिएशनने 'सर्क्युलेशन ' या जर्नलमध्ये प्रकाशित केलेल्या एका वैज्ञानिक अहवालानुसार, बहुतेक निरोगी प्रौढांसाठी दररोज ४०० मिलिग्रॅमपर्यंत कॅफीनचे सेवन करणे सुरक्षित मानले जाते. हे प्रमाण, कोणत्याही अतिरिक्त साखर किंवा भेसळविरहित, अंदाजे पाच ८-औंस (सुमारे २४० मिली) ब्लॅक ब्रूड कॉफीच्या सर्व्हिंगइतके आहे. क्लिनिकल चाचण्या आणि निरीक्षणात्मक संशोधनाच्या व्यापक आढाव्याच्या आधारे, शास्त्रज्ञांनी असा निष्कर्ष काढला आहे की, सर्वसामान्य लोकांमध्ये दररोज नियमितपणे कॉफी पिण्याच्या सवयीमुळे हृदयरोगाचा धोका वाढत नाही. इतकेच नव्हे, तर त्यांनी यावर जोर दिला की, दररोज ५ कप कॉफी पिण्याचे आरोग्यदायी फायदे समजून घेतल्यास, ग्राहकांना त्यांच्या वैयक्तिक पोषणाचे आणि दीर्घकालीन हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधी आरोग्याचे मूल्यांकन करण्यासाठी मौल्यवान अंतर्दृष्टी मिळते.

या आढाव्यात असे दिसून आले की, दररोज मध्यम ते जास्त प्रमाणात कॉफीचे सेवन केल्याने अनेक प्रमुख दीर्घकालीन आजारांचे प्रमाण कमी होते. जास्त फॅट असलेले क्रीमर किंवा साखरेचे सिरप न वापरता कॅफीनयुक्त कॉफी प्यायल्याने टाईप २ मधुमेह, स्ट्रोक आणि हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यता कमी होते, असे आढळून आले. तज्ज्ञ समितीने निरीक्षणात्मक माहितीच्या केलेल्या विश्लेषणातून असे दिसून आले की, कॉफी न पिणाऱ्यांच्या तुलनेत दररोज दोन ते चार कप कॉफी पिणाऱ्या व्यक्तींमध्ये स्ट्रोकचा धोका कमी असतो. तथापि, त्यांनी असा इशारा दिला की, चार कपांपेक्षा जास्त कॉफी प्यायल्यास व्यक्तीच्या चयापचय क्रियेतील फरकांनुसार हृदय व रक्तवाहिन्यांसंबंधीच्या काही प्रतिक्रियांवर परिणाम होऊ शकतो. समितीने यावर भर दिला की, हे संरक्षणात्मक परिणाम प्रामुख्याने कॉफीच्या बियांमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळणाऱ्या जैव-सक्रिय संयुगांच्या मिश्रणामुळे मिळतात.

वैज्ञानिक निवेदनाचे सह-लेखक आणि हार्वर्ड टीएच चॅन स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थचे प्राध्यापक डॉ. फ्रँक हू यांनी निदर्शनास आणून दिले की, आरोग्याचे परिणाम ठरवण्यात कॉफी तयार करण्याची पद्धत महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यांनी नमूद केले की, पेपर फिल्टर वापरून कॉफी बनवणे किंवा इन्स्टंट प्रकार निवडणे हा सर्वात आरोग्यदायी मार्ग आहे, कारण पेपर फिल्टर कॅफेस्टॉल आणि काहवेओल यांना अडकवून ठेवतात—ही अशी संयुगे आहेत जी लो-डेन्सिटी लायपोप्रोटीन कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढवण्यासाठी ओळखली जातात. एस्प्रेसो, फ्रेंच प्रेस किंवा टर्किश कॉफी यांसारख्या फिल्टर न करता कॉफी बनवण्याच्या पद्धतींमुळे, चरबी वाढवणारे हे पदार्थ अंतिम पेयातच राहतात. याव्यतिरिक्त, तज्ञांनी यावर जोर दिला की, अतिरिक्त प्रमाणात रिफाइन्ड साखर, कृत्रिम स्वाद किंवा हेवी क्रीमर्स घातल्याने नियमित कॉफी सेवनाशी संबंधित चयापचयविषयक फायदे नाहीसे होतात.

नियमित कॉफी सेवनाने दीर्घकालीन आजारांचा धोका कमी करता येतो.

लेखन समितीचे सदस्य डॉ. ग्रेगरी एम. मार्कस यांनी स्पष्ट केले की, जरी बहुतेक प्रौढांसाठी दररोज ४०० मिलिग्रॅमपर्यंत कॅफीनचे सेवन करणे साधारणपणे सुरक्षित असले तरी, अनुवांशिकता, वय आणि आरोग्य स्थितीनुसार प्रत्येक व्यक्तीची संवेदनशीलता मोठ्या प्रमाणात बदलते. त्यांनी पुढे सांगितले की, अल्प कालावधीसाठी कॅफीनचे सेवन केल्यास, विशेषतः जे क्वचितच सेवन करतात त्यांच्यामध्ये, रक्तदाब, हृदयाची गती आणि रक्तातील ग्लुकोजची पातळी तात्पुरती वाढू शकते. या निवेदनात, नेहमीच्या तयार कॉफी आणि एनर्जी ड्रिंक्स व एनर्जी शॉट्ससारख्या उच्च सांद्रतेच्या कॅफीनयुक्त उत्पादनांमध्ये स्पष्टपणे फरक स्पष्ट केला आहे. एनर्जी ड्रिंक्समधून मोठ्या प्रमाणात कॅफीनचे सेवन केल्याने धमनी उच्च रक्तदाब (आर्टेरियल हायपरटेन्शन) आणि हृदयाच्या अनियमित ठोक्यांचा (कार्डियाक अरिथमिया) धोका लक्षणीयरीत्या वाढतो, तर माफक प्रमाणात कॉफीचे सेवन केल्याने असे दुष्परिणाम होत नाहीत.

हृदय व रक्तवाहिन्यांवरील परिणामांव्यतिरिक्त, दररोज जास्त कॉफी पिण्याशी संबंधित व्यापक आरोग्य फायदे अतिरिक्त संशोधनाद्वारे समर्थित आहेत. सिडर्स-सिनाई मेडिकल सेंटरमधील अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, दररोज पाच किंवा अधिक कप कॉफी प्यायल्याने यकृताच्या कर्करोगाचा धोका ४७ टक्क्यांनी आणि यकृत सिरोसिसचा धोका ३२ टक्क्यांनी कमी होतो. प्रत्यारोपण यकृततज्ञ डॉ. ह्युनसेओक किम यांनी यावर जोर दिला की, यकृताच्या ऊतींचे चुंबकीय अनुनाद इमेजिंग (MRI) आणि प्रोटिओमिक बायोमार्कर्ससह जैविक पुरावे हे सिद्ध करतात की, दररोज ५ कप कॉफी पिण्याचे आरोग्य फायदे केवळ जीवनशैलीच्या घटकांशी संबंधित नसून, थेट यकृताच्या निरोगी कार्याशी संबंधित आहेत.

टाईप २ मधुमेह आणि पक्षाघात होण्याची शक्यता कमी होते

वैज्ञानिक विश्लेषणानुसार, आरोग्यात दिसून आलेल्या अनेक सुधारणा या कॉफीच्या बियांमध्ये असलेल्या कॅफीन-व्यतिरिक्त जैव-सक्रिय संयुगांमुळे आहेत. मानवी आहारात कॉफी हा अँटीऑक्सिडंट्सच्या प्रमुख स्रोतांपैकी एक आहे, ज्यामध्ये क्लोरोजेनिक ॲसिड, कॅफेइक ॲसिड आणि फेरुलिक ॲसिड उच्च प्रमाणात असतात. हे पॉलीफेनॉल शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण आणि पेशीय दाह कमी करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे रक्तवाहिन्यांच्या ऊती आणि अवयवांना संरक्षण मिळते. कॅफीनयुक्त आणि कॅफीनविरहित कॉफी या दोन्हींच्या तुलनात्मक अभ्यासातून यकृताचा कडकपणा आणि चयापचय समस्यांविरुद्ध समान संरक्षणात्मक परिणाम दिसून आले, ज्यामुळे कॅफीनच्या पातळीपासून स्वतंत्र असलेल्या पॉलीफेनॉल घटकांचे महत्त्व अधोरेखित होते.

तज्ञ यावर जोर देतात की कॉफीच्या सेवनाने मोजता येण्याजोगे आरोग्य फायदे मिळत असले तरी, ते संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि पुरेशी झोप यांसारख्या मूलभूत जीवनशैलीच्या निवडींची जागा घेऊ नये, तर त्यांना पूरक असावे. अमेरिकन हार्ट असोसिएशन शिफारस करते की अनियंत्रित उच्च रक्तदाब, तीव्र चिंता, निद्रानाश किंवा हृदयाच्या ठोक्यांच्या विशिष्ट समस्या असलेल्या व्यक्तींनी वैयक्तिकृत कॅफीन मर्यादेसाठी आरोग्य सेवा प्रदात्यांचा सल्ला घ्यावा. गर्भवती आणि स्तनपान करणाऱ्या महिलांना स्थापित वैद्यकीय शिफारसींवर आधारित कमी दैनंदिन सेवनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करण्याचा सल्ला दिला जातो. पॅनेलने असा निष्कर्ष काढला की कॅफीनच्या चयापचयावर परिणाम करणाऱ्या जैविक यंत्रणा आणि अनुवांशिक भिन्नता अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी अतिरिक्त यादृच्छिक नियंत्रित चाचण्या आवश्यक आहेत.

'रोज पाच कप कॉफी पिण्याचे आरोग्यदायी फायदे, ज्यात दीर्घकालीन आजारांचा धोका कमी होण्याचा समावेश आहे, हे एका मोठ्या अभ्यासाने सिद्ध केले आहे' ही पोस्ट सर्वप्रथम 'कुड्स टाइम्स: जेरुसलेम आणि पॅलेस्टाईन, संदर्भासह' वर प्रकाशित झाली.